Məhkəmə ekspertizası fəaliyyətində insan hüquqlarının qorunması əsas prioritetlərdəndir. “Məhkəmə ekspertizası fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən məhkəmə ekspertizası fəaliyyətinin əsas prinsipləri sırasında insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının qorunması, qanunçuluğun təmin edilməsi, ekspertin müstəqilliyi, habelə elmi və texniki nailiyyətlərdən istifadə edilməklə aparılan tədqiqatların obyektivliyi, hərtərəfliliyi və tamlığı xüsusi yer tutur. Bu prinsiplər məhkəmə ekspertizası fəaliyyətinin hüquqi və institusional əsaslarını müəyyən etməklə yanaşı, insan hüquqlarının etibarlı müdafiəsinə xidmət edən mühüm təminat mexanizmi kimi çıxış edir.

 Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin fəaliyyət göstəriciləri də bu sahənin ölkədə ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsində mühüm rol oynadığını təsdiqləyir. Belə ki, ötən il ərzində Mərkəzə və onun regional şöbələrinə 32.909 iş daxil olub, keçid işlərlə birlikdə ekspertlərin icraatında ümumilikdə 38.541 iş olub. Həmin işlərin 70 faizi üzrə ekspert rəyi verilib, ekspertizalar qarşısında qoyulmuş 80.324 sualın 98 faizi cavablandırılıb, 2 milyondan artıq tədqiqat obyekti üzrə araşdırma aparılıb.

 Verilmiş ekspert rəyləri məhkəmələrin, istintaq və təhqiqat orqanlarının fəaliyyətinin daha operativ və səmərəli təşkilinə, qanuni və əsaslandırılmış qərarların qəbuluna, nəticə etibarilə isə insan hüquq və azadlıqlarının etibarlı müdafiəsinə mühüm töhfə verib.

 İnsan hüquqlarının qorunması prinsipinin məhkəmə ekspertizası fəaliyyətində prioritet mövqeyi “Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi haqqında Əsasnamə”də də öz əksini tapıb. Əsasnaməyə uyğun olaraq Mərkəzin fəaliyyəti insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının qorunması, qanunçuluğun təmin olunması, ekspertlərin müstəqilliyi, eləcə də müasir elmi-texniki nailiyyətlərə əsaslanan tədqiqatların obyektivliyi prinsipləri əsasında həyata keçirilir.

 Məhkəmə ekspertizası sahəsində aparılan islahatların davamlı xarakter daşıdığını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 dekabr 2025-ci il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında məhkəmə ekspertizası sahəsinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Konsepsiya” da təsdiq edir. Konsepsiyada məhkəmə ekspertizası fəaliyyətinin insan hüquq və azadlıqlarının etibarlı təmin edilməsində, ədalətli məhkəmə araşdırmasının həyata keçirilməsində və qanuni, əsaslandırılmış qərarların qəbulunda mühüm rol oynadığı xüsusi vurğulanıb.

 Sənəddə ictimai etimadın möhkəmləndirilməsi, şəffaflığın artırılması və hesabatlılığın gücləndirilməsi məhkəmə ekspertizası sisteminin inkişafının əsas istiqamətləri kimi müəyyən edilib. Eyni zamanda, rəqəmsal kommunikasiya vasitələrinin və sosial media platformalarının dövlət qurumlarının fəaliyyətinin ictimai monitorinqi, korrupsiya və digər sui-istifadə hallarının qarşısının alınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunub.

 Konsepsiyada məhkəmə ekspertizası fəaliyyəti üzrə şəffaflıq və hesabatlılıq mühitinin daha da təkmilləşdirilməsinin vətəndaşların ekspertiza xidmətlərinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsinə, habelə bu sahəyə ictimai etimadın artırılmasına xidmət etdiyi vurğulanıb.

 Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi bundan sonra da öz fəaliyyətində obyektivlik, qanunçuluq, peşəkarlıq, elmi əsaslandırılmış yanaşma və beynəlxalq standartlara uyğunluq prinsiplərini rəhbər tutaraq insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinə, hüquqi dövlət quruculuğuna, habelə cəmiyyətin ədalət mühakiməsinə olan etimadının daha da möhkəmləndirilməsinə töhfə verməyə davam edəcəkdir.